Acil Veteriner · 4 dk okuma
Kedi ve Köpeklerde Zehirlenme: İlk Yardım Rehberi
Kedi veya köpeğiniz zehirli bir madde yuttuysa ne yapmalısınız? İlk dakikalarda yapılacaklar, yapılmaması gerekenler ve evdeki en yaygın tehlikeli maddeler.
Kısa cevap: Kedi ya da köpeğinizin zehirli bir madde yuttuğundan şüpheleniyorsanız belirti çıkmasını beklemeyin; maddeyi hayvanın ulaşabileceği yerden uzaklaştırın, hemen en yakın veteriner kliniğini arayın ve ambalajı yanınıza alarak kliniğe gidin. Veteriner hekim yönlendirmedikçe evde kusturmaya çalışmayın.
Zehirlenmelerin birçoğunda zaman belirleyicidir. Bazı maddeler yutulduktan sonra saatler, hatta günler içinde belirti verir; bu yüzden hayvanın “iyi görünmesi” tehlikenin geçtiği anlamına gelmez.
İlk dakikalarda yapılması gerekenler
Sakin kalın ve hayvanı maddeden uzaklaştırın. Kalan zehirli maddeyi ağzından uzaklaştırın, ancak zorlamayın.
Hemen kliniği arayın. Yola çıkmadan telefonla bilgi verin; hekim durumu değerlendirip sizi yönlendirir. Gece de ulaşabileceğiniz bir klinik için Kayseri acil veteriner sayfamıza bakabilirsiniz.
Ne, ne kadar ve ne zaman olduğunu not edin. Yediği maddenin adı, tahmini miktarı ve zamanı en değerli bilgilerdir.
Ambalajı, ilaç kutusunu ya da bitkiyi yanınıza alın. İçerik ve miktar bilgisi tedavi kararını hızlandırır.
Hayvanı sıcak tutun ve az hareket ettirin, güvenli biçimde kliniğe taşıyın.
Yapılmaması gerekenler
Tuzlu su, süt, yağ, limon ya da benzeri “ev yöntemleriyle” kusturmaya çalışmayın; zarar verebilir.
Bilinci kapalı, nöbet geçiren ya da nefes almakta zorlanan hayvanı kusturmaya çalışmayın.
İnsan ilaçları (ağrı kesici, ateş düşürücü vb.) vermeyin; bunların birçoğu kedi ve köpekler için zehirlidir.
Belirti çıkmasını beklemeyin.
Evdeki en yaygın tehlikeli maddeler
| Madde | Kimler için, neden tehlikeli? |
|---|---|
| Çikolata, kakao | Özellikle köpeklerde kalp ritmi ve sinir sistemi üzerinde etki yapan teobromin içerir; koyu ve bitter çikolata daha risklidir. |
| Üzüm, kuru üzüm | Köpeklerde böbrek hasarına yol açabilir; küçük miktarlar bile risklidir. |
| Soğan, sarımsak, pırasa | Kırmızı kan hücrelerine zarar vererek kansızlığa neden olabilir. |
| Ksilitol (şekersiz sakız, bazı tatlandırıcılar) | Köpeklerde kan şekerini ani düşürebilir ve karaciğere zarar verebilir. |
| Parasetamol, ibuprofen ve diğer insan ilaçları | Kedilerde parasetamol çok tehlikelidir; ibuprofen ve benzerleri her iki türde mide ve böbrek hasarı yapabilir. |
| Zambak (Lilium) çiçekleri | Kedilerde polen, yaprak ya da vazo suyu bile böbrek yetmezliğine yol açabilir. |
| Antifriz (etilen glikol) | Tatlı tadı nedeniyle çekicidir; çok az miktarı kedilerde ve köpeklerde böbrek yetmezliği yapabilir. |
| Fare ve haşere zehirleri | Pıhtılaşmayı bozarak iç kanamaya yol açabilir; belirtiler günler sonra çıkabilir. |
| Köpek pire ve kene ürünlerindeki permetrin (kediye uygulanırsa) | Köpekler için hazırlanmış permetrinli ürünler kedilerde titreme ve nöbet gibi ciddi sinirsel belirtilere yol açabilir. |
| Temizlik ürünleri, çamaşır suyu, tuz çözücüler | Ağız, yemek borusu ve mideyi tahriş edebilir. |
Zehirlenme belirtileri neler olabilir?
Belirtiler maddeye göre değişir; yaygın olanlar şunlardır:
Tekrarlayan kusma, aşırı salya akıtma, ishal
Titreme, nöbet, koordinasyon kaybı, “sarhoş gibi” yürüme
Halsizlik, aşırı uyuşukluk ya da tam tersi huzursuzluk
Soluk, sarı ya da morumsu diş eti
Kanlı idrar, dışkı ya da kusmuk; burun veya diş etinden kanama
Nefes almakta zorluk, hızlı kalp atışı
Bu belirtilerden herhangi biri varsa hemen kliniğe başvurun. Diğer acil işaretler için acil durum belirtileri yazımıza da göz atabilirsiniz.
Antifriz neden ayrıca önemli?
Etilen glikol içeren antifriz, kedilerde ve köpeklerde en tehlikeli ev ve garaj zehirlerinden biridir. Tatlı tadı nedeniyle hayvanlar yerdeki birikintiyi yalayabilir. Erken belirtiler sarhoşluğa benzeyebilir ve kısa süre sonra düzelmiş gibi görünebilir; oysa asıl hasar böbreklerde sessizce ilerler. Kedilerde tedavinin ilk saatlerde, köpeklerde ise ilk 8-12 saat içinde başlaması gerektiği bildirilir. Antifriz şüphesinde hiç beklemeden kliniğe gidin. Kış aylarındaki riskler için Kayseri’de kış bakımı yazımıza bakın.
Veteriner hekim ne yapar?
Hekim, yutulan maddeye ve zamana göre müdahaleyi belirler. Gerekirse kusturma, aktif kömür gibi emici uygulamalar, serum tedavisi, karşıt ilaç (antidot), kan testleri ve yatışlı izlem uygulanabilir. Doğru karar için maddenin adını, miktarını ve zamanını bilmek çok önemlidir.
Zehirlenmeyi önlemek için
İlaçları, temizlik ürünlerini, antifrizi ve fare zehirlerini hayvanın ulaşamayacağı, kapalı dolaplarda saklayın.
Çikolata, üzüm, soğan, ksilitollü ürünleri ve alkolü sofradan uzak tutun. Köpekler için güvenli ve riskli yiyecekleri köpeğim için hangi meyveler güvenli yazımızda inceledik.
Kediler için zambak gibi tehlikeli çiçekleri eve almayın.
Köpeğe uygun bir parazit ürününü asla kedide kullanmayın; ürünü her zaman tür ve kiloya göre veteriner hekimle seçin.
Ev dışında tanımadığınız yiyeceği yemesine izin vermeyin.
Uluslararası zehirlenme hatları hakkında not
ASPCA ve Pet Poison Helpline gibi kuruluşlar zehirli madde bilgisi sunan güvenilir uluslararası kaynaklardır; ancak Türkiye’de acil durumda en hızlı yol, en yakın veteriner kliniğini telefonla aramak ve hemen gitmektir.
Sık sorulan sorular
Çikolata yiyen köpek için ne yapmalıyım? Etki; çikolatanın türüne, yenen miktara ve köpeğin kilosuna göre değişir. Miktarı ve türü beklemeden kliniğe bildirin, kendi başınıza kusturmaya çalışmayın.
Zehirlenme belirtileri ne kadar sürede çıkar? Maddeye göre dakikalar ile günler arasında değişir. Fare zehiri ve antifriz gibi bazı maddelerde belirtiler geç ortaya çıkar; bu yüzden belirti beklemeden kliniğe başvurun.
Zehirlenmede süt içirmek işe yarar mı? Yaygın bir inanışın aksine süt zehri etkisiz hale getirmez ve mide rahatsızlığını artırabilir. Hekim yönlendirmedikçe evde bir şey içirmeyin.
Kayseri’de acil destek
Kayseri Vetcomplex, Melikgazi’de her gün 24 saat açıktır. Zehirlenme şüphesinde beklemeden 0532 284 70 85 numarasını arayın.